تبليغاتX
یاغیش

یاغیش

Aydın Arazın türkcə şeir və yazı odasi

 

 آذياز: آیدین آراز - دوغوم -1361 یای- جولفا

 اؤيرنجیلیک ایللرینی ایسه 1380‌- دان تبریزین «سراسری دانیشگاه»-یندا باشلاییب و ایندی‌یه کیمی داوام وئرمک ده‌دير. آيدين ژئومورفولوژی بولومونده یوکسک لیسانس اویرنجی‌سی‌دیر

 

1ـ آيدين آرازين بو گونكي دورومو؟

بو گونلر يئني چاپ‌دان چيخميش شعر كيتابيما اولان رفلكس‌لري اوخوجولاردان آليب، فيكره داليب قاوراماغا چاليشيرام! شاعر دوستلاريمدان توتموش، عادي مخاطب‌لره قدر چئشيدلي چئشيدلي باخيش‌لاري ائشيديره‌م. آنجاق مكتوب حالدا يازيلان نقدلره داها آرتيق ماراقليام و گؤزله‌ييرم!

2ـ شئعرلريني نه واخت يازيرسان؟

بو سورغو 7 ـ 8 آي‌دان آرتيق‌دير شعر يازماماغيمي ياديما سالدي. آنجاق شعر يازماغا اؤزل بير واخت آييرماديغيمي اعتراف ائديرم. «ياساق سؤزجويوم» اوتوبوس‌دا، دنيز قيراغيندا، اوچاق‌دا، ائوده و خيابان‌دا ... يازيلدي. شاعيرين ايش اوتاغي گئنيش‌دير و سينيرسيز‌!

3ـ بو ياشيندا دئيه بيلرسن اجتماعدا نه پروبلئم‌لره راست گليرسن كي، ياراتديغين سيخينتيلاردا هر كيم اؤزونون كورلانميش جاوانليغيني گؤره بيلير؟

ياشيد‌لاريملا برابر اوزله‌شدييم پروبلئم‌لر او قدر چوخ و او قدر دئيلمز‌ديرلر كي، دئمه‌يي ده چتين‌دير، دئمه‌مه‌يي ده!  آنجاق لاپ آغري‌لي و آجي درديميز کیملیک‌سیزلیک مساله‌سي‌دير! کیملیک‌سیزلیک من و ياشيدلاريمين گئجه‌لرين، گوندوزلرين داغيدا بيلن بير شئي‌دير! دئدييم كيمليك، فلسفي، مذهبي، ملي، عاطفي و ... باخيملاريندان ايتگين و دومانلي دورومدا گؤرونور! بلكه‌ده دئديييم ياشيدلاريم من ايله ياشاييب بيرگه دوشوندوكلر‌يم گنج‌لرديرلر! بلكه‌ده اؤزل بير باخيش‌دير يالنيز اؤزومه عاييد.

4ـ يازديغين رومانتيك فضالارين آراسيندا، دامارا ايشده‌ين آجيليق اوخوجودا داغيديجي دويغولار يارادير. دئمه‌لي بو كدرلرين كؤكونو آراشديرا بيلرسن بيزه؟

من بير شاعير كيمي ياشاييب يازميشان او يازي‌لاري، آچيقلاماسي‌ني بوراخاق اوخوجولارا، تنقيد‌چي‌لره، سوسيولوق‌لار و پئسيكولوق‌لارا! راضي‌سيزمي؟

5ـ كيتابينداكي 39 پارچا شئعردن 23 پارچاسي اوزون شئعردير. بودا يئرينده‌جه سئوينديريجي مقام‌دير. بو اوزون شئعرلري نئجه يازيرسان؟ بير اوتوروم‌دا يوخسا تيكه تيكه؟ بو يازما چاغلاريندان دانيش...

قيسا شعرلريمه شعر يوخ «آني» دئمه‌يي داها آرتيق به‌يه‌نيرم. قيسا فورصت‌ده يالنيز شاعرانه آني‌لار (لحظه‌لر) اتفاق دوشور. آنجاق اوزون يازي‌لاردا شاعير بير يئردن باشلاييب همي‌ ديل‌ده همي‌ده سئودييي فضالاري يونوب ياراتماغا داها آرتيق فورصتي وار. البته اوزون شعري ساغلامجاسي سونا يئتيرمك چتين‌دير! اونو بوتؤو بير شعر كيمي سونا چاتديرماغا همي مهارت لازيم‌دير و همي‌ يوكسك وسواس و دقت.

اوزون شعرلرده بير بؤيوك طرح ذهنيمده اولاندان سونرا يازماغا باشلاياندا مينياتوري ايش‌لر و شعرين نماسي بوتؤو‌له‌شر. بعضن اوغورلو سونا چاتديرا بيليرم بعضن ده يوخ!

6ـ عمومن جاوان شاعيرلر قيسا شئعر يازيب تئزكن اونلاري كيتاب ائله‌ييرلر، آنجاق سنين كيتابيندا چوخ سايي‌دا اوزون شئعر وار. اؤنملي‌سي بوراسيندادير كي، سن ريتمي‌ يوكسك سويه‌ده ساغلام ساخلاييب، سطيرلرده دويغويلارين گؤزه‌ليك‌لري هابئله معنالارينا قات قات آرتيريرسان. بو اوزون شئعرلرده ريتمي نئجه ساخلايا بيليرسن كي، بيزلر سطيرلري بيرگه دويغويلا اوخويوروق؟

سؤيله‌ديييم كيمي قيسا يازي‌لاري «آني» آدلانديريرام. بلكه‌ده بو آني‌لاري انسجام‌لا بير اوزون شعرده يئرلشديرمك، ريتمي و انسجامي ساخلاماق شرطيله داها گؤزل اولا! آنجاق سيز سؤيله‌ديييز منيم شعرلريم‌ده صادق اولورسا، سئوينيرم.

بونو اونوتماياراق كي، قيسا شعرلرين ده اؤزل اوخوجوسو و ايسته‌يه‌ني وار.

7ـ «يالنيزليق» شئعرينده تنهاليغي ائله گوجلو ياراديبسان كي، منجه مودئرن شئعرينده بونو اؤرنك عونوانيندا ايشلتمك اولار. بو شئعرين يازيلماغيندان دئه.

آلديغيم رفلكس‌لردن بئله دوشونورم. «يالنيزليق» شعري چوخ سئويلن شعرلريمدن‌دير. بو شعر 21 ـ نجي عصرده بير آذربايجانلي شاعيرين يالنيزليغي و يالنيزليغيندان دوغولان دغدغه‌لردير. بو شعرده شهودي حالدا يازديقلاريمي روحومون بارماقلاريلا حيسس ائتميشم. آنجاق مدرن شعر فاكتورلاريلا اويغون اولوب اولماماسيني تاپشيريرام اوخوجولار و تنقيد‌چي‌لره.

8ـ «ايييرمي دؤرد»نجي شئعرده يئنه آيدين آراز ائتگي‌لي فضا ياراديب سطيرلرين بعضي‌لرينده خطاب ائتمه وار، اؤرنك اولاراق: «بيزي كورپه‌ليكده قارا بله‌يه بله‌ييبلر گولوم!» اَيَر بو و باشقا سطيرلرين آخيريندان «گولوم» كلمه‌سيني گؤتورسن شئعرين داها سربست و ساغلاملاشيب، كؤهنه دوشونجه اوندان اوزالاشيب، اينجه و يئني باخيشين يئرينه دوشر. (بودا كلاسيك ادبياتيندان قالان ميكرو ايزلردير)

بلكه‌ده سيز بويوردوغوز دوغرودور، آنجاق منيم اؤزل سليقه‌م ده شعرده كي مخاطبي گولوم خطاب ائتمك حتي مدرن و چاغداش شعرده ده اونو كهنه‌لشمه‌يه ساري آپارمير. بلكه قصديم او شعرده اجتماعي اعتراض‌لاريمي گولوم سسله‌ديييم بير كسه اعلان ائديب و اونونلا دردلشمه‌ييمي صميمي فضادا دئمك اوچون بو ايشي گؤرموشم. بو آلينميرسا ايسته‌ديييمه اَل تاپماميشام!

9ـ «ايييرمي دؤرد»نجي شئعرده عوصيان ائدن شاعيرده كئچميش شئعرلريندن باشقا اولاراق باش قالديرير. دئديييم عوصيان بيلمه‌دن يول تاپيب شئعرينه يوخسا بيلركدن؟ شئعرين بيرنجي يازيليشيندا بو دوشونجه واريدي يوخسا سونرادان آرتدي؟

شعرده اينسانين (ناخودآگاه) دئيلن بير عونصورون اوستونه چيخيب و اؤزونو فاش ائتمه‌يه باشلايير. ان آزي اؤز يازيلاريمدا چاليشميشام قوندارماليق و تصنع يول تاپماسين. منجه ايستر عوصيان، ايستر اينسان‌سئورليك و ايستر باشقا ائلمان‌لار زورللا شعره سوخولسالار او شعرين اورژيناليغين پوزار.

10ـ «سودا گلن سورمه‌لي قيز!» شئعري پوست مودئرن دوشونجه‌دن قيدالانان بير يازيدير. آنجاق بعضي سطيرلر اصلن شئعره اوخشاماييب اوندا تخيولدن خبر يوخدور: «من بوردا چوخ يالنيزام سورمه‌لي قيز!» منجه بو ديققت‌سيزليك و اونا اوخشار سطيرلر شئعرين اؤرنك‌لييينه توخونوب. ائله‌ديمي؟

بو شعرده ايسته‌ميشم بير فولكلور سمبل‌دان فايدالانيب، اونو بو گونكي عصيرده يازيلان بير شعره چاغيريم و سونرا...

اولا بيلر بو شعرين بعضي بؤلوم‌لري بعضي اوخوجولار طرفيندن سئويليب، آلينماسين. آنجاق اوزون بير شعرده بعضن گركلي اولور بعضي سطيرلردن تخيل اوزولوب اؤز ثقيليييني آشاغي‌دا‌كي سطيرلر داشيسين.

مثلن الده اولان مثال‌لاردان شاملونون (روزگار غريبي‌ است نازنين) غريب بير دوروم‌دور نازليم سطرينده هانسي تخيلي گؤروروك. آنجاق سونرا دئيير: آغزيني اييله‌ييرلر، ساقين سئويرم دئميش اولاسان (مبادا گفته باشي دوستت دارم)

11ـ «ايييرمي سككيز»نجي شئعرده دالغالانان حسرت، سطيرلرده گله‌جه‌يه عاييد يازيلان سورغولاري اوز اؤرتويو آلتينا ساليب اوخوجونون اوره‌ييني پارام پارچا ائله‌يير. بو شئعري ده لازيمينجه قدر آچيقلا. (دوزدور كي، شئعر يازيلير تا اوزون آچيقلامالارين قارشيسيني آلسين آنجاق بيزيم بو سورغونو بو دانيشيغدا سن استثناء حئساب ائله لوطفن)

نه چتين‌دير «بير شعريني آچيقلاما» سورغوسو بير شاعيره! (گولومسه) آنجاق ذهن سياليتي بو شعرين بو قدر اوزانمسيندا آز ائتگي‌سي اولماييب! يازيب اوخوياندان سونرا نه قدر فرقلي سورغولارين يازيلماسيندان تعجب ائله‌ييرديم. آنجاق كئشكه اوخوجونو بو قدر كيم؟ و هانسي؟ كلمه‌سي اينجيتمه‌سين و شعرين انسجامينا نئقاتيو ائتگي‌لر بوراخماسين.

و سون‌دا مني ده چاغداش شعريميزين بير ايزي كيمي حئسابلاييب بو دانيشيغي حاضيرلاديغينيزدان تشكر ائديرم. لاپ اؤنملي‌سي «ياساق سؤزجويوم» كيتابيني دقت‌له اوخودوغوزدان سئوينديييمي گيزلتميرم!

 

 

+ یازیلدییکشنبه 31 شهریور1387 Aydın Araz© |

حرف لر / کلمه لر / شعر / یاغیش

Home
Email
Night Skin